Zmarszczki falowe inaczej nazywane riplemarkami, pręgami falistymi to grzbieciki zbudowane z piasku, które powstają w wyniku przesuwania ziaren piasku przez wiatr na lądzie, a pod wodą przez wodę – fale morskie lub prądy wodne. Można je wobec tego obserwować nie tylko na plażach lub pustyniach, ale także na dnie zbiorników wodnych lub cieków. Riplemarki są charakterystycznym elementem wszystkich krajobrazów, gdzie znajduje się piaszczysta powierzchnia. Zmarszczki powstałe w wodzie nazywamy – falowymi lub prądowymi, a utworzone na pustyni lub nad morzem – eolicznymi. Większe i cięższe ziarna piasku przemieszczane są na krótsze odległości, natomiast drobne i lekkie – na większe. Im drobniejszy i lżejszy jest materiał, tym dłuższą trasę może pokonać. Istotnym czynnikiem jest również siła wiatru lub wody. Kształt ripplemarków pozwala na określenie kierunku wiatru lub wody, które je uformowały. Struktury te mogą posiadać grzbiety dość długie i proste, językowate lub półksiężycowe. Im silniejszy prąd wody tym krótsze i bardziej wygięte są grzbiety zmarszczek prądowych. Grzbiety zmarszczek falowych są bardziej zaokrąglone, zaś eolicznych – ostre. Zmarszczki wiatrowe mają łagodną stronę dowietrzną i stromą zawietrzną. Natomiast riplemarki wodne częściej posiadają symetryczny (lub prawie symetryczny) profil. Zarówno grzbiety zmarszczek falowych, jaki i eolicznych biegną prostopadle do kierunku fal i wiatru.
Zmarszczki falowe w stanie kopalnym to źródło wiedzy dla geologów. Służą one do określenia środowiska oraz kierunku transportu materiału skalnego.
Tekst i zdjęcia: Muzeum Przyrody i Techniki w Starachowicach
