Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej wzbogaciło się o niezwykle interesujący zbiór pamiątek związanych z rodziną Kupców z Poronina. Tym samym powiększyło zasoby muzealne dotyczące wątków pomocy więźniom obozu Auschwitz podczas niemieckiej okupacji.
Dla muzealników nowy nabytek okazał się bardzo istotny z uwagi na wartość nie tylko materialną ale i historyczną. Wśród 27 obiektów znalazły się takie przedmioty, jak: zdjęcia rodzinne Kupców, świadectwo zwolnienia Władysława Kupca z więzienia w Krakowie przy ul. Montelupich, karta tzw. Displaced Person (DP) wystawiona na nazwisko Jana Kupca, figurka sowy ze skrytką na gryps autorstwa Bolesława Kupca, kopia figurki Matki Bożej zza drutów autorstwa Antoniego Kupca, rzeźbiony ołtarzyk autorstwa Władysława Kupca, budzik Antoniego Kupca z domu rodzinnego, zdjęcie znanego boksera „Teddy’ego” Tadeusza Pietrzykowskiego z autografem i in.
W czasie osadzenia w KL Auschwitz jeden z sześciu braci – Bolesław wyrzeźbił figurkę Matki Bożej, nazwanej później Matką Bożą zza drutów. Figurka posłużyła do ukrycia listu (grypsu). Przechwycona przez ruch oporu za obozowymi drutami trafiła do księdza Władysława Grohsa de Rosenburga – duchownego bardzo zaangażowanego, wraz z księdzem Janem Skarbkiem, w działalność konspiracyjną i pomoc więźniom KL Auschwitz.
Okazją do pokazania cennych obiektów było spotkanie prasowe zorganizowane w muzeum w czwartek, 26 marca 2026 roku.
Dyrektor MPMZO Dorota Mleczko witając gości zaznaczyła, że historia braci Kupców to gotowy scenariusz na film.
– Dlaczego nasze muzeum jest zainteresowane tą historią? Mianowicie na wystawie stałej jest niewielka figurka, wierna kopia figurki tzw. Matki Bożej zza drutów, figurki, która powstała w czasie okupacji i była przekaźnikiem informacji. Smaczku tej historii dodaje fakt, iż informacja, która miała trafić do najbliższych, została odczytana wiele lat później. Ten list został odnaleziony w latach 70. ubiegłego wieku. My tworząc naszą wystawę kilka lat temu, stwierdziliśmy, że jest to niezwykła i interesująca historia, pokazująca zaangażowanie duchowieństwa w pomoc więźniom KL Auschwitz – mówiła.
Oryginał figurki znajduje się w poświęconej jej kaplicy w Centrum św. Maksymiliana w Harmężach. Wierną kopię i hologram można zobaczyć na wystawie stałej Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej na stanowisku poświęconym pomocy duchowieństwa w czasie niemieckiej okupacji.
Później o losach przedwojennych, wojennych i powojennych rodziny Kupców barwnie opowiadał gość specjalny spotkania – Marek Wójcik, związany z tą rodziną i człowiek niezwykle zaangażowany w zachowanie pamięci o braciach Kupcach.
– Ta historia jest tak rozległa, że postanowiłem ją uporządkować – powiedział tłumacząc, skąd jego zainteresowanie tym tematem.
Bracia Kupcowie: Jan (1904-1992), Józef (1905-1945), Władysław (1907-1998), Karol (1909-1942), Bolesław (1913-1942), Antoni (1919-2002) byli dziećmi Piotra i Marii z Mrowców. Mieli dwie siostry: Marię i Stanisławę. Rodzina mieszkała w Poroninie, dokąd w 1918 r. przeprowadziła się z Zakopanego. Tu, w nowym domu rodzinnym, prowadzili restaurację, pensjonat „Pod Łosiówkami” oraz wyszynk piwa. W rodzinie Kupców bardzo dużą rolę odgrywały tradycje patriotyczne. Piotr, były uczestnik I wojny światowej, bardzo dbał o wpojenie dzieciom postawy patriotycznej.
Za konspiracyjną działalność bracia zostali w 1940 roku aresztowani przez funkcjonariuszy zakopiańskiego Gestapo. Byli niezwykle brutalnie przesłuchiwani. Następnie trafili do KL Auschwitz. To nie był koniec. Po odkryciu przez Niemców nowych faktów dotyczących działalności konspiracyjnej braci ponownie przeniesiono ich do zakopiańskiej katowni „Palace”. Tam gestapowcy zabili Bolesława, który całą winę wziął na siebie. Dwaj kolejni bracia – Karol i Władysław – otrzymali wyroki śmierci, a pozostali, czyli Jan, Józef i Antoni trafili ponownie do obozu Auschwitz. Wojnę, wbrew wszelkim przeciwnościom losu, przeżyli: Jan, Antoni i Władysław.
Ekspozycję pamiątek po braciach Kupcach w holu Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej można oglądać do czerwca w godzinach pracy muzeum. Wstęp bezpłatny. Czwartkowe spotkanie było jednocześnie inauguracją nowego cyklu wystawienniczego pod nazwą „Eksponat kwartału”.
