1 maja na terenie Muzeum Zimnej Wojny w Podborsku odbyło się wydarzenie łączące obchody 10-lecia Muzeum Zimnej Wojny z biegami pn. „Atomowa PIĘ(Ś)Ć”. W I biegu terenowym wokół Obiektu 3001 wystartowało 170 zawodników, w tym blisko sześćdziesięcioro dzieci w 5 kategoriach wiekowych a samo muzeum odwiedziło w ciągu 3 godzin ponad 300 osób.
W programie wydarzenia nie zabrakło atrakcji dla całych rodzin – był urodzinowy tort, ognisko z kiełbaskami, a także otwarty schron „Granit”. Można było również obejrzeć wystawy plenerowe poświęcone zimnej wojnie, przygotowane przez Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu, Bałtyckie Stowarzyszenie Miłośników Historii „Perun” z Koszalina, Zbigniewa Ziemińskiego z Bornego Sulinowa, GRH Kołobrzeg oraz grupę GRHM United Airsoft Corp – UAC z Koszalina. Swoje punkty wystawowe przygotowały również służby mundurowe: Wojskowe Centrum Rekrutacji w Kołobrzegu, Areszt Śledczy w Koszalinie – Oddział Zewnętrzny w Dobrowie oraz Nadleśnictwo Białogard. Wydarzenie zostało objęte honorowym patronatem Starosty Kołobrzeskiego Pana Mirosława Tessikowskiego oraz Burmistrza Tychowa Roberta Falany.
Gospodarzem jubileuszowego pikniku był dyrektor Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu, Pan Aleksander Ostasz,.który przywitał gości oraz przedstawił historię powstawania Muzeum w Podborsku. Następnie wręczył przybyłym gościom podziękowania za wspieranie i promowanie Muzeum Zimnej Wojny w Podborsku oraz sam odebrał statuetkę z okazji 10 lat funkcjonowania Muzeum na terenie gminy Tychowo z rąk Burmistrza Miasta i Gminy Tychowo, Roberta Falany. To szczególne wydarzenie zgromadziło licznych gości, przyjaciół i sympatyków tego niezwykłego miejsca – blisko pół tysiąca osób.
W uroczystości udział wzięli: Pan Stanisław Wziątek – Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej, Pan Mirosław Tessikowski – Starosta Kołobrzeski, Pan Robert Falana – Burmistrz Miasta i Gminy Tychowo, Pan Jacek Marcinkowski – Wiceburmistrz Miasta i Gminy Tychowo, Pan dr Artur Wasiewski – Przewodniczący Rady Powiatu w Kołobrzegu, Pani Dorota Cebula – Wiceprzewodnicząca Rady Powiatu w Kołobrzegu, Pan Adam Swat – Wiceprzewodniczący Rady Powiatu w Kołobrzegu, Pan Janusz Wiśniewski – ówczesny dyrektor Oddziału Zewnętrznego w Dobrowie Aresztu Śledczego w Koszalinie, Pan Ryszard Szmania i Pan Marcin Maślanka z Muzeum Obrony Przeciwlotniczej z Koszalina.
Organizatorami wydarzenia było Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu oraz Stowarzyszenie Sportowo-Kulturalne Orzeł Świeszyno, przy wsparciu licznych partnerów: Urzędu Miejskiego w Tychowie, Gminnego Ośrodka Sportu i Gospodarki Komunalnej w Tychowie, Spółdzielni Socjalnej GAJA, A7-Film – Agnieszki Lichoty, Banku Spółdzielczego w Białogardzie, Nadleśnictwa Białogard, Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy w Koszalinie oraz Aresztu Śledczego w Koszalinie (Oddział Zewnętrzny w Dobrowie).
Rys historyczny Obiektu 3001 w Podborsku:
Kompleks w Podborsku przez lata nie istniał na żadnej mapie. Wiedziało o nim zaledwie 12 osób w Polsce. Obiekt 3001 był jednym z najlepiej strzeżonych elementów infrastruktury militarnej Układu Warszawskiego i miał zapewnić atomowe wsparcie dla polskiej armii w okresie zimnej wojny.
– 25 lutego 1967 roku w Moskwie podpisano „Porozumienie między Rządem PRL a Rządem ZSRR o środkach podjętych w zakresie podwyższenia gotowości bojowej wojsk”. Uzgodniono, że do 1 listopada 1969 roku na terenie Polski powstaną trzy kompleksy, magazyny broni jądrowej.
– Bezpośrednie prace budowlane na obiekcie 3001 prowadził 33. Pułk Inżynieryjno-Budowlany. Inwestycję realizowano od 27 czerwca 1967 do 21 sierpnia 1969 roku. Od 15 lutego do 15 czerwca 1969 roku 2. Pułk Budownictwa Łączności Służby Inżynieryjno-Budowlanej wykonywał roboty w zakresie łączności.
– 8 sierpnia 1969 roku powołano Polsko-Radziecką Komisję Roboczą, która dokonała odbioru technicznego obiektu 3001. Wraz z jego zatwierdzeniem kompleks został przekazany Armii Radzieckiej. Od tego momentu żaden Polak nie miał prawa wstępu do obiektu.
– Obiekt 3001 był zaawansowanym kompleksem militarnym. Dwa główne schrony typu T-7 miały powierzchnię 986 m2 każdy i były przystosowane do wytrzymania fali uderzeniowej o ciśnieniu 8 kg/cm2. W latach 1980/1981 wzniesiono dodatkowy schron typu „Granit” o powierzchni 157 m2. Dwa główne schrony typu T-7 w obiekcie 3001 mogły przechowywać jednorazowo 160 głowic jądrowych.
– 7 września 1990 roku polski rząd wystosował notę do władz ZSRR, rozpoczynając negocjacje dotyczące wycofania wojsk radzieckich z terytorium Polski. Umowę w tej sprawie parafowano, po wielomiesięcznych dyskusjach, 26 października 1991 roku w Moskwie.
– Żołnierze radzieccy opuścili tereny powiatu białogardzkiego, w tym obiekt 3001. Formalne przejęcie kompleksu przez Wojsko Polskie nastąpiło 18 września 1990 roku.
– Po przejęciu terenów przez Wojsko Polskie rozpoczęto prace nad nowym przeznaczeniem obiektu. Z dokumentów wynika, że zainteresowanie jego wykorzystaniem wyraziło dowództwo Marynarki Wojennej w ramach projektu „Artemida”. Pozostałe rodzaje sił zbrojnych wskazywały jednak na wysokie koszty adaptacji i utrzymania. Początkowo obiektem administrował 32. Pułk Zmechanizowany im. Hansa Beimlera w Kołobrzegu, a następnie Marynarka Wojenna.
– Po uznaniu obiektu 3001 za zbędny dla wojska przekazano go pod zarząd Oddziału Tymczasowego Zakwaterowania Skazanych w Dobrowie, a następnie Oddziału Zewnętrznego w Dobrowie.
– W 2013 roku opiekę nad jednym z magazynów objęła Fundacja Strażnicy Historii, a następnie Zachodniopomorskie Stowarzyszenie Miłośników Historii i Tajemnic pod kierownictwem Krzysztofa Ferstera.
– We wrześniu 2016 roku w bunkrze nr 17 otwarto Muzeum Zimnej Wojny prowadzone przez Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu. Dziś Obiekt 3001 w Podborsku nie jest już tajemnicą. To jedno z bardziej fascynujących miejsc na mapie zimnej wojny – świadectwo epoki, w której świat balansował na granicy nuklearnej katastrofy.
Magdalena Chmielewska
