Po jedenastu latach od odnalezienia kosztowności w Kokoszycach (dzielnica Wodzisławia Śląskiego) historia skarbu doczekała się przełomowego finału. 29 października 2026 roku Urząd Skarbowy w Wodzisławiu Śląskim decyzją Śląskiego Konserwatora Zabytków przekazał cenne przedmioty w trwały depozyt muzealny. Dzięki współpracy instytucji państwowych, samorządowych i służb konserwatorskich zabytkowa biżuteria nie trafi na rynek komercyjny, lecz zostanie zachowana jako część dziedzictwa historycznego regionu. Wydarzenie to ma szczególne znaczenie dla Muzeum w Wodzisławiu Śląskim, które w 2026 roku obchodzi 55-lecie działalności.
– Spotykamy się dzisiaj, aby formalnie i z wielką satysfakcją ogłosić bezpieczny finał wieloletniej, głośnej sprawy związanej z zabezpieczeniem tzw. „Skarbu z Kokoszyc”. Jako instytucja powołana do ochrony pamięci i dziedzictwa naszego regionu, z dumą i pełną odpowiedzialnością przyjmujemy te cenne obiekty w trwały depozyt muzealny – podkreśla Sławomir Kulpa, dyrektor Muzeum w Wodzisławiu Śląskim.
Od znalezienia w Kokoszycach do muzealnego depozytu
Historia skarbu rozpoczęła się w maju 2015 roku. Dwóch mieszkańców Wodzisławia Śląskiego trafiło w Kokoszycach, na terenie związanym ze składowaniem odpadów i gruzu, na ukryte w metalowym pojemniku kosztowności. Wśród odnalezionych przedmiotów miały być biżuteria, sztabki złota i stare monety.
Sprawą zajęła się Komenda Powiatowa Policji w Wodzisławiu Śląskim. Prowadzone postępowanie dotyczące ewentualnego przywłaszczenia mienia zostało umorzone z powodu braku znamion czynu zabronionego. Nie udało się również bezspornie ustalić osoby pokrzywdzonej ani jej następców prawnych. W konsekwencji Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śląskim orzekł o przepadku obiektów na rzecz Skarbu Państwa.
Przez kolejne lata kosztowności pozostawały przedmiotem postępowań i czynności urzędowych.
– Postanowieniem Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim orzeczono przepadek na rzecz skarbu państwa przedmiotów, które trafiły do nas w listopadzie 2025 roku. Przystąpiliśmy do wyceny biżuterii, a następnie ogłosiliśmy licytację, która została wstrzymana dzięki pismu dyrektora muzeum. Dziś po wielu latach te piękne przedmioty znalazły właściwe miejsce i oby cieszyły oczy mieszkańców naszego miasta – podkreśla Joanna Nyczko, zastępca naczelnika Urzędu Skarbowego w Wodzisławiu Śląskim.
Ocalenie kolekcji i zatrzymanie procedury jej komercyjnej licytacji to efekt wzorowej, dojrzałej współpracy instytucji państwowych oraz samorządowych – zaznacza dyrektor Sławomir Kulpa. – Szczególne podziękowania kieruję do władz miasta, na czele z prezydentem Mieczysławem Kiecą oraz do Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków za szybką reakcję, wsparcie merytoryczne i działania, które pozwoliły ochronić te zbiory przed rozproszeniem na rynku prywatnym. Dziękuję również Urzędowi Skarbowemu w Wodzisławiu Śląskim za sprawne przeprowadzenie procedury przekazania – dodaje dyrektor Kulpa.
Pierścionek z diamentem o masie około 3 karatów
Przekazana kolekcja obejmuje przedmioty o wyjątkowej wartości materialnej i potencjale historycznym. Zgodnie z przeprowadzoną wyceną łączna wartość komisowa zabezpieczonych ruchomości wynosi 103 650 zł.
— To jest tak zwany stary szlif. Korona jest zbyt wysoka w stosunku do współczesnych szlifów. Kiedyś nie było tak zaawansowanej technologii, a maszyny szlifierskie nie były tak doskonałe jak w dzisiejszych czasach. Szlify i wykorzystana technologia pozwalają określić jedynie przybliżony czas powstania biżuterii — mówi gemmolog i mistrz złotnictwa Krzysztof Olszar.
Najcenniejszym obiektem jest złoty pierścionek z brylantem, którego wartość oszacowano na 95 000 zł. Przedmiot waży 2,840 g i został wykonany ze złota oraz platyny. Osadzono w nim centralny diament o masie około 3 karatów, wykonany w dawnym szlifie brylantowym.
Drugim elementem kolekcji jest złota zawieszka w kształcie gwiazdy o masie 4,390 g, wyceniona na 4 000 zł. W jej centrum znajduje się diament otoczony przez 18 diamentowych rozet. Co ciekawe, mimo zastosowania złota w korpusie i oprawie, Okręgowy Urząd Probierczy w Krakowie – Wydział Zamiejscowy w Chorzowie zaklasyfikował przedmiot jako wykonany z metalu nieszlachetnego. Decydujące znaczenie miało zastosowanie przez dawnego rzemieślnika nieszlachetnego lutu.
Kolekcję uzupełnia pięć luźnych diamentów o łącznej wartości 4 650 zł. Są to kamienie o okrągłym kształcie i masie od 0,09 do 0,40 karata, które w przeszłości zostały wyjęte z innych wyrobów jubilerskich.
Muzeum – właściwe miejsce dla historycznego skarbu
Przekazanie kolekcji to nie tylko zakończenie wieloletniej sprawy urzędowej. To przede wszystkim decyzja o zachowaniu cennych przedmiotów w miejscu, którego misją jest ochrona, dokumentowanie i upowszechnianie dziedzictwa.
– Ta kolekcja to element naszej historii i dziedzictwa, który w sposób piękny wzbogaca zabytki które mamy w odrestaurowanym Pałacu Dietrichsteinów i dzieje się to w bardzo ważnym dla nas roku, w roku jubileuszu 55-lecia naszego muzeum, a jesteśmy na moment przed jubileuszem 770-lecia naszego miasta. Jest to historyczny moment kończący w sposób symboliczny tę sprawy i wprowadzający nas w nowy, jubileuszowy rok miasta – mówi Mieczysław Kieca, prezydent miasta Wodzisławia Śląskiego.
W Muzeum kosztowności zostaną objęte szczególną opieką. Przed ich udostępnieniem publiczności konieczne będzie przeprowadzenie szczegółowej inwentaryzacji, opracowanie dokumentacji oraz przygotowanie odpowiednich warunków ekspozycji. Obiekty będą przechowywane i udostępniane zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi ochrony muzealiów.
– Zabezpieczone obiekty posiadają dla nas przede wszystkim bezcenną wartość o charakterze muzealnym. Wiążą się one z burzliwą historią XX wieku i stanowią namacalny ślad materialny przeszłości naszego regionu – podkreśla dyrektor Muzeum.
Choć wartość rynkowa kolekcji robi wrażenie, jej znaczenie nie sprowadza się do ceny złota i diamentów. Przedmioty są świadectwem przeszłości, które mogą pomóc w opowiadaniu o losach mieszkańców regionu, dawnych majątkach, przemianach społecznych i historii ukrytej w przedmiotach codziennego oraz wyjątkowego użytku.
Skarb z Kokoszyc pozostanie dobrem służącym społeczeństwu. Po przygotowaniu ekspozycji będzie mógł stać się ważnym elementem oferty edukacyjnej Muzeum, atrakcją dla odwiedzających i kolejnym powodem do dumy dla mieszkańców Wodzisławia Śląskiego oraz całego regionu.
Symboliczny moment w 55-letniej historii Muzeum
Rok 2026 jest dla Muzeum w Wodzisławiu Śląskim szczególny – instytucja obchodzi 55-lecie działalności. Przyjęcie Skarbu z Kokoszyc do trwałego depozytu stanowi jedno z ważniejszych wydarzeń w jej najnowszej historii. To również wyraźny przykład tego, jak współpraca instytucji publicznych może prowadzić do ochrony materialnych świadectw przeszłości i zachowania ich dla przyszłych pokoleń.
Muzeum będzie informować o kolejnych etapach opracowania kolekcji oraz o terminie planowanego udostępnienia jej publiczności. O dacie ekspozycji i możliwościach obejrzenia cennych przedmiotów mieszkańcy zostaną poinformowani w najbliższych miesiącach.
Skarb z Kokoszyc nie kończy swojej historii w urzędowym magazynie ani w prywatnej kolekcji. Rozpoczyna nowy rozdział – jako część dziedzictwa, które będzie można poznawać, badać i przekazywać kolejnym pokoleniom.
