Już po raz drugi w Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu odbyła się konferencja naukowa poświęcona zagadnieniom związanym ze szlakiem bojowym 1. i 2. Armii Wojska Polskiego w czasie II wojny światowej. Jej współorganizatorem był Wydział Humanistyczny Politechniki Koszalińskiej oraz Kołobrzeski Instytut Kultury i Promocji. Patronat nad spotkaniem objęła Prezydent Miasta Kołobrzeg Anna Mieczkowska i Starosta Kołobrzeski Mirosław Tessikowski.
Konferencja jest odpowiedzią na oczekiwanie środowiska badaczy historii 1. i 2. Armii Wojska Polskiego, którzy do tej pory nie mieli cyklicznego wydarzenia naukowego poświęconego prezentacji wyników badań, a także dyskusji nad trudną historią wojenną Polski w okresie II wojny światowej. Ubiegłoroczna konferencja spotkała się z pozytywną reakcją środowisk badawczych, a na tegorocznej konferencji aż połowę jej uczestników stanowili samodzielni pracownicy naukowi z tytułem doktora habilitowanego oraz profesora.
Z wykładem inauguracyjnym wystąpił prof. dr hab. Bogusław Polak, dziekan – senior Wydziału Humanistycznego Politechniki Koszalińskiej i wieloletni członek Rady Muzeum Oręża Polskiego. Podczas pierwszego dnia konferencji miały miejsce także dwa komunikaty badawcze autorstwa dr. Roberta Dziemby i Aleksandra Ostasza, a na koniec odbyła się prezentacja trzeciego tomu „Rocznika Kołobrzeskiego”, w którym zdecydowaną część treści stanowią artykuły z pierwszej konferencji „Walki 1. i 2. Armii Wojska Polskiego w czasie II wojny światowej”.
Podczas drugiego dnia konferencji odbyła się prezentacja referatów. W pierwszym bloku zebrali się badacze, którzy zajęli się tematyką walk o Kołobrzeg: prof. dr hab. Maciej Franz, dr Robert Dziemba, Tomasz Łowkiewicz oraz dr hab. Michał Polak, prof. PK. W przerwie konferencji szczególnie dyskutowane było wystąpienie Tomasza Łowkiewicza, który zajął się udziałem Krigsmarine w bitwie o Kołobrzeg, prezentując niepublikowane do tej pory dokumenty na ten temat.
W drugim bloku, który otworzył referat dr. hab. Andrzeja Ossowskiego, prof. PUM, można było zobaczyć jak współczesna genetyka wykorzystywana jest w służbie historii, m.in. w badaniach poległych na Pomorzu, ale także ofiar rzezi wołyńskiej na Ukrainie, co spotkało się z żywym zainteresowaniem zebranych. Następnie, dr Kamil Anduła pokazał jak kłamstwo katyńskie powielane było w szeregach 1. i 2. Armii Wojska Polskiego, zaś dr hab. Łukasz Mamert Nadolski zaprezentował udział 2 Dywizji Piechoty w Operacji Berlińskiej w 1945 roku.
Trzeci blok referatów otworzył Tomasz Giers, który zaprezentował świadectwa walk 1. i 2. Armii Wojska Polskiego w zbiorach Muzeum Wojsk Lądowych w Bydgoszczy. Następnie przedstawiono referaty poświęcone wspomnieniom konkretnych osób lub ich działalności: Zbigniewa Flisowskiego, mjr. dr. med. Zbigniewa Dworaka „Dr. Maksa” czy ppłk. Wilhelma Kalwasa. Referaty te wygłosili wg kolejności: dr hab. Przemysław Benken, dr Zbigniew Kopociński i dr Krzysztof Kopociński, dr hab. Adam Ostanek, prof. WAT.
Ostatni blok poświęcony był tematyce wspomnieniowo-technicznej. Dr hab. Sebastian Ligarski, prof. PK, zaprezentował interesujące wątki filmu „Jarzębina czerwona” w reż. Ewy i Czesława Petelskich, zaś Aleksander Ostasz omówił stan obecny wybranych miejsc pamięci 2. Armii Wojska Polskiego. Tomasz Kowalski oraz Radosław Galewski przygotowali referat na temat wozów 13 PAS w Muzeum Wojska Polskiego, zaś na koniec Małgorzata Jaraczewska zaprezentowała nostalgiczną opowieść o służbie frontowej i renowacji czołgu T34-85 ze zbiorów Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.
Podczas podsumowania i końcowej dyskusji drugiego dnia konferencji, uczestnicy skupili się szczególnie na problemie pamięci i upamiętnień miejsc walki żołnierzy 1. i 2. Armii Wojska Polskiego. Wiele z nich, zarówno w Polsce jak i poza jej granicami, ulega erozji, ale także degradacji. Nie można zapominać o niedawnych kradzieżach metalowych elementów z Cmentarza Wojennego w Kołobrzegu. Temat ten nie jest łatwy, zarówno w zakresie historycznym, ale także konserwatorskim i politycznym. Pozostaje także kwestia brakujących tysięcy żołnierzy obu polskich armii, których nie pochowano na żadnym istniejącym cmentarzu, a obecnie nikt ich nie poszukuje. Ostatecznie, zgodzono się, że „pamięć o poległych żołnierzach nie może zależeć od polityki historycznej„, ale nie może oznaczać to, że badacze nie będą dążyć do poznania i opisania prawdy w oparciu o źródła historyczne.
W niedzielę 8 marca, na zakończenie konferencji, odbyło się spotkanie przy wykonanej tablicy informacyjnej na Wzgórzu 5,5 na wysokości ul. Zachodniej z udziałem Prezydent Anny Mieczkowskiej. Tablicę wykonało miasto. Było to zwieńczenie rajdu Grupy Rekonstrukcji Historycznych Kołobrzeg oraz rekonstruktorów Teatru Inscenizacji Historycznych z Wałcza, którzy podążali szlakiem 16 pułku piechoty. W 1945 roku, żołnierze z 3 plutonu 3 kompanii 1 batalionu oraz z plutonu ckm dotarli na plażę w tym miejscu i dokonali symbolicznych zaślubin z morzem. Podczas spotkania wyrażono nadzieję, że takich tablic informacyjnych w Kołobrzegu, gdzie walczyli polscy żołnierze, pojawi się w przyszłości więcej.
Apel
Muzeum Oręża Polskiego poszukuje wszelkiego rodzaju pamiątek związanych z walkami o Kołobrzeg. Prosimy o kontakt na email: muzeum@muzeum.kolobrzeg.pl, alekost@wp.pl, tel. 601 402 400.
Magdalena Chmielewska
