sobota, 30 sierpnia, 2025

Wystawa „Orientalny raj. Wpływy tureckie w ogrodach polskich” | 18 września–31 grudnia 2023

Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie zaprasza na wystawę czasową o motywach tureckich w sztuce ogrodowej dawnej Rzeczpospolitej. Prezentujemy modele roślin oraz przedstawienia namiotów i pawilonów ogrodowych inspirowanych Orientem. 

Ogrody były jednym z ważniejszych obszarów wymiany kulturowej między Rzeczpospolitą Obojga Narodów i Imperium Osmańskim. Wielowiekowe kontakty polityczne, dyplomatyczne i handlowe wpłynęły na szczególne zainteresowanie Polaków naturą, sztuką i architekturą Orientu. Zjawisko to znalazło swoje odzwierciedlenie w ogrodach, w których uprawiano wiele gatunków roślin ozdobnych i egzotycznych z tamtego regionu. Wystawiano również cenne tureckie namioty oraz wznoszono dekoracyjne pawilony w formie meczetów, minaretów, kiosków i łaźni. Prezentowane najważniejsze przykłady przypominają o wyjątkowym znaczeniu wpływów tureckich dla dziedzictwa polskich ogrodów.

Jednym z głównych przejawów wpływów tureckich są liczne gatunki roślin sprowadzanych z terenów dawnego Imperium Osmańskiego od XVI wieku. Najważniejsze z nich to tulipany, wyróżniające się wyjątkową urodą i różnorodnością. Uznaniem cieszyły się również szachownice cesarskie z kwiatami przypominającymi monarszą koronę. Ważną rolę odgrywały rośliny śródziemnomorskie takie jak cytrusy, figowce i rozmaryn, które kolekcjonowano ze względu na ich szerokie zastosowanie w medycynie i kulinariach. Na wystawie prezentujemy modele szesnastu gatunków tych roślin, które do dziś są powszechnie uprawiane w polskich ogrodach.

Warto przyjrzeć się wizerunkom namiotów tureckich wystawianych niegdyś w ogrodach pałacu w Wilanowie, na Powązkach i w Puławach. Przywożono je do Polski w ramach wymiany handlowej albo jako dary lub łupy wojenne. Ze względu na swoją ogromną wartość namioty były rozbijane w ogrodach tymczasowo, w okresie letnim lub na specjalne okazje. Podczas hucznych uroczystości oraz przedstawień plenerowych przywoływały atmosferę odległego Orientu. Wykonywali je mistrzowie namiotnictwa, a wykorzystywali do tego sukna, płótna i skóry. Wnętrza namiotów ozdabiano misternymi wzorami z jedwabnych nici, taśm, haftów i aplikacji. Podstawowym elementem konstrukcyjnym były drzewce zakończone iglicami lub buńczukami z końskim ogonem, kulami lub półksiężycami.

Prezentujemy też najciekawsze przykłady pawilonów, zaprojektowanych przez wybitnych architektów takich jak Szymon Bogumił Zug i Jan Chrystian Kamsetzer. W XVIII i XIX wieku w Polsce wzniesiono wiele budowli ogrodowych, odwołujących się do wątków architektury tureckiej lub szeroko pojętego stylu orientalnego. Były wyrazem wyobrażeń na temat architektury Bliskiego Wschodu, inspirowanych relacjami z podróży oraz ilustrowanymi leksykonami, wzornikami i katalogami. Wśród nich wyróżnić można meczety i minarety, kioski i łaźnie. Obiekty te wznoszono najczęściej nad stawami lub w miejscach z widokiem na wodę, ponieważ Imperium Osmańskie postrzegano jako państwo morskie. Pełniły ważną rolę w kompozycji ogrodów, były też wykorzystywane jako punkty obserwacyjne – miejsca do podziwiania szczególnie pięknych widoków oraz odpoczynku i rozrywki.

Wystawa została przygotowana z okazji 17. Międzynarodowego Kongresu Sztuki Tureckiej (ICTA), współorganizowanego przez Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie i Uniwersytet Warszawski w dniach 18–21 września 2023 r.

Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie aktywnie włącza się w działania na rzecz ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju. Dlatego większość elementów ekspozycji wyprodukowano z materiałów przyjaznych środowisku. Po zakończeniu wystawy zostaną one ponownie wykorzystane przez Muzeum lub będą poddane recyklingowi. Dzięki temu znacznie ograniczymy zużycie surowców naturalnych i ilość odpadów, a tym samym ich negatywne oddziaływanie na środowisko.

Termin: 18 września–31 grudnia 2023 r.

Miejsce: przyziemie pałacu, gablota wystawowa koło księgarni

Wstęp: w cenie biletu do pałacu

Organizator

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach zadania „Dofinansowanie finalnej części projektu dokumentacyjno-wystawienniczego, poświęconego m.in. dziełom dawnego rękopiśmiennictwa Tatarów polsko-litewskich”

tekst: Jacek Kuśmierski

Źródło: Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie (wilanow-palac.pl)

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

Pod naszym patronatem

XI.Legenda STARa

11.LegendA STARa, to zlot pojazdów  zabytkowych organizowany przez Powiat ...

XIII Festiwal Blues pod Piecem

30 sierpnia 2025 r. o godz. 19.00 – Muzeum Przyrody i Techniki w Starachowicach...

Wyniki naboru do projektu “Projektowan...

Narodowe Centrum Kultury rozstrzygnęło nabór do programu szkoleniowego realizow...

Dofinansowanie z Muzeum Historii Polsk...

Muzeum Przyrody i Techniki w Starachowicach otrzymało kolejne dofinansowanie. M...

Pierwsze żniwa 1944. Maszyny z fabryki...

Muzeum Narodowe Rolnictwa w Szreniawie zaprasza: W sobotę, 26 lipca, proponu...