Ponad 400 uczestników, eksperci z Polski i zagranicy oraz dwa dni rozmów o praktycznym wykorzystaniu danych i nowych technologii w ochronie zabytków. W Warszawie trwa organizowana przez Narodowy Instytut Dziedzictwa 4. edycja Międzynarodowej Konferencji ETHER – Eternal Heritage/Wieczne Dziedzictwo. Jednym z rezultatów wydarzenia jest podpisanie porozumienia między NID a Stowarzyszeniem OpenStreetMap Polska, dotyczącego wymiany danych i informacji o zabytkach.
Konferencję ETHER 2026 otworzył p.o. dyrektor Narodowego Instytutu Dziedzictwa Michał Krasucki. W wystąpieniu inauguracyjnym podkreślił, że współczesna ochrona dziedzictwa coraz silniej opiera się na danych i technologiach cyfrowych, jednak o skuteczności tych narzędzi decydują przede wszystkim ludzie i instytucje odpowiedzialne za podejmowanie decyzji.
Żyjemy w czasach, w których mamy dostęp do coraz większych zasobów danych i coraz bardziej zaawansowanych technologii wspierających ochronę zabytków. Zasoby te są tworzone i udostępniane przez instytucje publiczne, środowiska naukowe, sektor technologiczny oraz społeczności rozwijające otwarte zasoby. Wyzwaniem nie jest już zatem sam dostęp do informacji, lecz umiejętność ich skutecznego wykorzystania w praktyce. O przyszłości dziedzictwa nie zdecyduje jednak technologia, lecz ludzie i instytucje, na których nadal spoczywa odpowiedzialność za podejmowane decyzje – podkreślił p.o. dyrektor Narodowego Instytutu Dziedzictwa Michał Krasucki.
Podczas inauguracji konferencji Sekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Generalna Konserwator Zabytków Bożena Żelazowska w swoim wystąpieniu zwróciła uwagę, że skuteczna ochrona dziedzictwa wymaga dziś umiejętnego łączenia wiedzy eksperckiej z możliwościami, jakie oferują dane i nowoczesne technologie.
W programie otwarcia znalazły się także wystąpienia przedstawicieli Centrów Kompetencji ds. digitalizacji, instytucji zaangażowanych w rozwój kompetencji cyfrowych i wykorzystanie nowych technologii w sektorze kultury.
Dane i technologie w służbie ochrony dziedzictwa
Konferencja gromadzi przedstawicieli administracji, nauki, instytucji kultury, sektora technologicznego oraz społeczności współtworzących otwarte dane. Jak co roku jest okazją do poznania innowacyjnych projektów, wymiany doświadczeń oraz rozmowy o odpowiedzialnym wykorzystaniu narzędzi cyfrowych.
Pierwszy dzień konferencji poświęcono między innymi wykorzystaniu danych z monitoringu satelitarnego i lotniczego, dokumentowaniu dziedzictwa zagrożonego konfliktami zbrojnymi oraz możliwościom i ryzykom związanym ze stosowaniem sztucznej inteligencji przez sektor kultury. Uczestnicy podkreślali znaczenie jakości, wiarygodności i aktualności danych wykorzystywanych w ochronie zabytków.
Porozumienie NID i OpenStreetMap Polska
Ważnym rezultatem pierwszego dnia konferencji jest porozumienie między Narodowym Instytutem Dziedzictwa a Stowarzyszeniem OpenStreetMap Polska. Dokument podpisali Karol Czajkowski, wicedyrektor Instytutu oraz Włodzimierz Bartczak, prezes OpenStreetMap Polska. Porozumienie przewiduje wymianę danych i informacji o zabytkach.
Porozumienie Narodowego Instytutu Dziedzictwa i OpenStreetMap Polska wyrasta z poczucia współodpowiedzialności za dziedzictwo kulturowe oraz wspólnego przekonania, że skuteczna jego ochrona wymaga połączenia wiedzy eksperckiej z zaangażowaniem społecznym. Współpraca z OpenStreetMap Polska pozwoli połączyć specjalistyczne zasoby Narodowego Instytutu Dziedzictwa, w tym dane udostępniane za pośrednictwem portalu mapowego NID, z wiedzą tych wszystkich, którzy są blisko zabytków na co dzień. Dzięki temu będziemy mogli uzyskać pełniejszy niż dotychczas i bardziej aktualny obraz ich stanu. To pozwoli skuteczniej wspierać działania ochronne i szybciej reagować na pojawiające się zagrożenia – mówi zastępca dyrektora Narodowego Instytutu Dziedzictwa Karol Czajkowski.
Jedną z wartości wpisanych w sposób działania OpenStreetMap jest wiedza zdobywana bezpośrednio w terenie.
Społeczność OpenStreetMap przekroczyła 10 milionów zarejestrowanych użytkowników. Oczywiście nie wszyscy regularnie edytują mapę, jednak jej siłą jest zaangażowana grupa osób, które wychodzą w teren, aby osobiście sprawdzać położenie obiektów i stan faktyczny. W ten sposób pozyskują informacje, których mogą nie wychwycić automatyczne algorytmy ani analiza dostępnych zobrazowań – wyjaśnia Włodzimierz Bartczak.
Drugi dzień konferencji ETHER
Drugiego dnia konferencji uczestnicy będą rozmawiać o wykorzystaniu nowych technologii w badaniu, dokumentowaniu, konserwacji i udostępnianiu zabytków. Program obejmuje również zagadnienia związane z rzeczywistością rozszerzoną, doświadczeniami XR oraz transformacją cyfrową w ochronie dziedzictwa.
Podsumowaniem konferencji będzie debata plenarna „Transformacja cyfrowa warunkiem bezpieczeństwa dziedzictwa na wypadek konfliktu zbrojnego i sytuacji kryzysowych”, w której udział wezmą Włodzimierz Bartczak z OpenStreetMap Polska, dr Remigiusz Lis z Biblioteki Śląskiej oraz Robert Sitnik z Politechniki Warszawskiej. Rozmowę moderować będzie dr hab. Katarzyna Zalasińska z Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego.
Konferencja ETHER potrwa do 18 listopada. Pełny program konferencji: PROGRAM.
Materiały dla mediów
Booklet wydarzenia oraz dodatkowe materiały prasowe dostępne są pod adresem:
https://nid.pl/ether/
Kontakt dla mediów
Rzecznik Prasowy
Patrycja Grunwald
tel. 609 008 643
e-mail: padamczyk@nid.pl
Konferencja ETHER łączy naukę, kulturę i technologię, tworząc przestrzeń współpracy między ekspertami, instytucjami i środowiskami zaangażowanymi w ochronę dziedzictwa. Jej program koncentruje się na praktycznym i odpowiedzialnym wykorzystaniu danych oraz narzędzi cyfrowych w badaniu, dokumentowaniu, ochronie, zarządzaniu i udostępnianiu zasobów kulturowych.
Konferencję organizuje Narodowy Instytut Dziedzictwa w ramach działalności Centrum Kompetencji ds. Digitalizacji Zabytków. Jednostka rozwija rozwiązania dotyczące digitalizacji i zarządzania danymi cyfrowymi, upowszechnia standardy oraz wspiera instytucje kultury w rozwijaniu kompetencji ich pracowników. Działania te opierają się na ponad 20-letnim doświadczeniu Narodowego Instytutu Dziedzictwa w obszarze cyfryzacji.
Organizatorem wydarzenia jest Narodowy Instytut Dziedzictwa, a współorganizatorem Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.
Konferencja została objęta honorowym patronatem Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Marty Cienkowskiej, Polskiego Komitetu do spraw UNESCO, Narodowego Instytutu Dziedzictwa Kulturowego za Granicą „Polonika” oraz Narodowego Centrum Kultury.
Patroni medialni: Polskie Radio, TVP 3, TVP Kultura, Lustro Biblioteki, Archeologia Żywa, MuzeOn.pl oraz CD-ACTION.
Organizacja Międzynarodowej Konferencji ETHER – Eternal Heritage / Wieczne Dziedzictwo została dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w ramach realizacji zadania „Dofinansowanie działalności Centrum Kompetencji ds. digitalizacji zabytków”.



