Centrum Dialogu Przełomy, oddział Muzeum Narodowego w Szczecinie, jest miejscem spotkań i dyskusji na tematy dotyczące najnowszej historii miasta, regionu, Polski i Europy. Dlaczego CDP powstało właśnie tu? Bo Szczecin jest jednym z nielicznych polskich miast, w których po wojnie doszło do przełomów, zmieniających trwale historię nie tylko tego miejsca, ale całego kraju i kontynentu. Ta wiedza nie jest powszechna – czas to zmienić. Misją CDP jest m. in. przywracanie pamięci.
Trwałe miejsce w CDP zajęła stała ekspozycja, pokazująca przełomowe wydarzenia lat 1939 – Wystawa upamiętnia przede wszystkim wydarzenia w PRL przemilczane, wpisane w narrację „społeczeństwa oporu” przeciwko władzy ludowej. CDP pokazuje najważniejsze momenty w historii powojennego Szczecina i całego Pomorza Zachodniego, przełomy, które zmieniały różne dziedziny życia, po których nic już nie było takie samo. Ekspozycja opowiada o
szukaniu i budowaniu tożsamości mieszkańców Pomorza Zachodniego – procesie, który wciąż trwa.
Na tę wiodącą opowieść składa się wiele mniejszych, indywidualnych: kto mieszkał w Szczecinie przed wojną, jaką rolę odegrało miasto w III Rzeszy, co działo się w Szczecinie podczas wojny. To opowieść o tym, jak po II wojnie, wskutek decyzji międzynarodowych, doszło tu do wymiany ludności, o uciekających, wysiedlanych, przyjezdnych, przesiedlanych, o ludziach okaleczonych przez koszmar wojny, deportacje, obozy koncentracyjne, tułaczkę, okupacyjną nędzę, o poczuciu obcości na tej ziemi i próbach budowania swojej małej ojczyzny. To opowieść o sposobach wrastania w nową rzeczywistość, budowaniu normalności. To opowieść o tym, jak w nowej, ludowej Polsce, na Pomorzu Zachodnim, powstawała społeczność, która, oderwana od swych korzeni, miała szybko zintegrować się z władzą ludową wokół projektu socjalistycznej utopii. Ale właśnie tu, pozornie obcy sobie ludzie, umieli razem powiedzieć tej władzy ,,nie”. Polskie wielkie przełomy datują się od Grudnia 1970/ Stycznia 71 r., przez Sierpień ’80/Grudzień 81 po 1988 i przełom ustrojowy w 1989 r., w wyniku którego zmieniła się Europa i zniknęła żelazna kurtyna, przez lata dzieląca kontynent. W tych wszystkich wydarzeniach Szczecin uczestniczył. Jak wyglądał świat po tej stronie kurtyny, do jakich kompromisów zmuszał ludzi, kim byli ci, którzy mieli odwagę powiedzieć „nie” – właśnie to pokazujemy w CDP. To nie jest historia łatwa, czarno-biała, gdzie znajdą się tylko bohaterowie, albo oprawcy. Pokazujemy znaczące akty odwagi, stawianie cichego oporu, przypadkowe uwikłanie w historię, ale także ludzką małość i okrucieństwo. Pokazujemy, czym był poprzedni system w tej części Europy, jak wiele pozostawił w świadomości ludzi po dziś dzień.
CDP jest przestrzenią debaty ludzi o różnych poglądach, i różnej pamięci. To projekt skierowany do wszystkich, ale tworzony głównie z myślą o młodszych pokoleniach, dla których ostatnie kilkadziesiąt lat jest tak samo odległe, jak epoka Piastów. Stąd w programie działania CDP znajdują się niekonwencjonalne projekty edukacyjne, a przy tworzeniu ekspozycji wykorzystane zostały najnowsze środki przekazu i techniki multimedialne
tekst: Agnieszka Kuchcińska-Kurcz
Źródło: Centrum Dialogu Przełomy
