Parejazaur (Pareiasaurus) – gad, który żył w środkowym permie (270 do 265 mln lat temu) na długo przed pojawieniem się pierwszych dinozaurów. To niezwykłe stworzenie należało do wymarłej grupy zwanej parejasaurydami, które były jednymi z największych zwierząt swoich czasów.
W Muzeum Przyrody i Techniki w Starachowicach na wystawie paleontologicznej możemy zobaczyć rekonstrukcję tego ciekawego zwierzęcia oraz odlewy gipsowe jego tropów (numer inwentarzowy MPT.P/181,182) znalezionych w Kamieniołomie Sosnowica w Tumlinie. Odlewy gipsowe stanowią płytki o barwie bordowej, o wymiarach 41 cm (dł.) x 49,5 cm (szer.) x 1,5 cm (miąższość). Długość tropu to ok. 30 cm.
Pareiasaurus był gadem o masywnej budowie ciała, przypominającym mały czołg, który mierzył około 2,5 metra długości i miał około 1 metra wysokości przy ramieniu. Jego najbardziej charakterystyczną cechą była masywna czaszka, która została ozdobiona licznymi kościstymi wypustkami i kolcami. Na plecach parejazaur miał również do ochrony grube wypustki kostne, jego kończyny były masywne i silne. Zęby były małe, a ich piłkowane brzegi nadawały się do rozdrabniania materiału roślinnego. Posiadał solidne nogi i szerokie stopy, które sugerują, że był dobrze przystosowany do życia na lądzie, choć prawdopodobnie był dość powolny ze względu na masywną budowę i styl życia. Jego ślady znaleziono w Ameryce Południowej, Afryce Wschodniej i Europie Wschodniej.
Parejasaurus zamieszkiwał świat bardzo różny od dzisiejszego. Klimat był ogólnie ciepły i suchy, z ogromnymi obszarami pustynnymi oraz niewielkimi oazami, gdzie pojawiały się rośliny, takie jak: paprocie, sagowce i pierwsze drzewa iglaste.
Ciekawostki:
- Pareiasaur żył ponad 50 milionów lat, zanim na Ziemi pojawiły się pierwsze dinozaury.
- Pareiasaurus nadał swoją nazwę całej rodzinie parejasaurydów – był pierwszym członkiem tej grupy, który został naukowo opisany.
- Niektóre skamieniałości Pareiasaurusa wykazują ślady ugryzienia drapieżników, takich jak np. Gorgonopsydy.
- Pareiasaurus miał zaskakująco małe zęby w stosunku do ogólnej wielkości.
- Pareiasaurus został po raz pierwszy opisany przez Richarda Owena w 1855 roku. Pierwotne skamieniałości odkryto w Karoo Basin w Republice Południowej Afryki.
