piątek, 29 sierpnia, 2025

Perły architektury Bielska i Białej w świetle archiwaliów ze zbiorów Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków

Mamy przyjemność zaprezentować Państwu unikalne, archiwalne plany i projekty obiektów architektury i budownictwa z terenu Bielska i Białej. Pochodzą one ze zbiorów bielskiej Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Katowicach i obejmują szeroki wachlarz typów obiektów, wynikających z ich  funkcji oraz przeznaczenia. Są to: wille, kamienice, kościoły, fabryki, hotele, banki, urzędy, szkoły, ratusze itp. Z kolei  poszczególne typy obiektów reprezentują rozmaite style architektoniczne, podyktowane  panującymi w danym czasie  trendami w sztuce: historyzm, secesja, modernizm, funkcjonalizm. Na bazie tych, często wizjonerskich, planów powstały namacalne budynki, w których żyjemy, pracujemy, odpoczywamy. One nas na co dzień otaczają, od wielu pokoleń kształtują przestrzeń naszego życia, zachwycają nas.  Stają się dobrem wspólnym, dziedzictwem naszej kultury, zabytkami, o które należy dbać. Jednocześnie same projekty, stanowiące pierwotny etap tego procesu, nabierają również znamion zabytku, ilustrującego dawny kunszt i finezję warsztatu architekta, zaczynają być samodzielnymi dziełami sztuki. Szczególnie zaś są ważnym dokumentem historycznym dla badaczy dziejów architektury i sztuki, bezcennym źródłem wiedzy dla konserwatorów zabytków przy prowadzeniu prac konserwatorskich, restauratorskich, remontowych. 

Wielką przygodą poznawczą może być porównanie wizji dawnego architekta – zawartej w archiwalnym projekcie – z powstałym na jego bazie żywym obiektem, który przetrwał do naszych czasów i który znamy. Nie zawsze bowiem ostateczna realizacja odpowiadała pierwotnemu zamierzeniu, ponadto, na przestrzeni wielu kolejnych lat, obiekt często podlegał licznym przekształceniom. W tym celu wraz z projektami archiwalnymi zestawiliśmy współczesne fotografie istniejących obiektów.

Zapraszamy na wystawę z nadzieją, że wzbudzi ona Państwa zainteresowanie, a może też dostarczy bardziej osobistych doznań emocjonalnych i poznawczych, bo z pewnością wielu z nas osobiście utożsamia się z licznymi prezentowanymi obiektami.

Mariusz Godek
Kierownik Delegatury w Bielsku-Białej
Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Katowicach

MIĘDZY IDEĄ A REALIZACJĄ

            Na początku lat 80. XX w. archiwalne projekty, pochodzące ze zbioru gromadzonego w ramach podmiotu administracyjnego, jakim była miejska policja budowlana (Baupolizei), zostały przeznaczone do kasacji. Dzięki determinacji ówczesnego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Bielsku-Białej Karola Gruszczyka udało się je w znacznej części ocalić przed zniszczeniem oraz pozyskać do archiwum zakładowego urzędu konserwatorskiego.

            Archiwalia te są nieocenionym źródłem informacji o zabytkowych budynkach dla pracowników naszej Delegatury. Okazjonalnie zasób udostępniany jest też na potrzeby opracowywania prac naukowych, dokumentacji oraz publikacji wydawnictw. Korzystali z niego m.in. badacze opisujący historię miasta i architektury. Analiza projektów pozwoliła na jednoznaczne ustalenie autorstwa twórców bielskiej architektury oraz dokładnego czasu jej powstania, a także w szerszym kontekście roli, jaką odegrała w kształtowaniu urbanistyki miasta.

            Ze wzglądu na metrykę (od lat 80. XIX w. do l. 40. XX w.) oraz zróżnicowany stan zachowania plany i projekty nie są jednak udostępniane powszechnie i nie były dotychczas w takiej skali prezentowane.

            Liczymy, że mieszkańcy miasta, ale też turyści spojrzą na zabytkową architekturę Bielska-Białej przez pryzmat tutaj prezentowanych projektów archiwalnych. Porównując wizję architekta przeniesioną na papier, a potem urzeczywistnioną w budulcu w tkance miejskiej, przyczyniając się do pełniejszego zrozumienia i docenienia dziedzictwa architektonicznego.

Kurator wystawy: Marta Dąbrowska

Starszy Inspektor Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Katowicach

Delegatura w Bielsku-Białej

Organizatorzy wystawy:
Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej

Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach – Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Katowicach, Delegatura w Bielsku-Białej


Wystawa czynna: od  18 kwietnia do 15 września 2024
Wernisaż: 18 kwietnia 2024, godz. 17.00
Miejsce wystawy oraz wernisażu: Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej -Zamek Książąt Sułkowskich, ul. Wzgórze 16, 43-300 Bielsko-Biała

Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

Pod naszym patronatem

XI.Legenda STARa

11.LegendA STARa, to zlot pojazdów  zabytkowych organizowany przez Powiat ...

XIII Festiwal Blues pod Piecem

30 sierpnia 2025 r. o godz. 19.00 – Muzeum Przyrody i Techniki w Starachowicach...

Wyniki naboru do projektu “Projektowan...

Narodowe Centrum Kultury rozstrzygnęło nabór do programu szkoleniowego realizow...

Dofinansowanie z Muzeum Historii Polsk...

Muzeum Przyrody i Techniki w Starachowicach otrzymało kolejne dofinansowanie. M...

Pierwsze żniwa 1944. Maszyny z fabryki...

Muzeum Narodowe Rolnictwa w Szreniawie zaprasza: W sobotę, 26 lipca, proponu...