Muzeum Juliana Fałata w Bystrej koło Bielska to wyjątkowe muzeum, jest to bowiem dom, w którym artysta mieszkał ze swoją żoną i z trójką dzieci. Nie urodził się tutaj. On to miejsce wybrał.
Po raz pierwszy przyjechał do Bystrej w 1902 roku na kurację.W 1909 roku, wówczas już dyrektor ASP w Krakowie, kupił dom, rozbudował go i przeprowadził się z rodziną do Bystrej. W ogrodzie stanęła modrzewiowa pracownia z widokiem na okolicę i Beskidy. Artysta kochał to miejsce i często je malował. Spędził tutaj ostatnie, aktywne lata życia. A Bystra stała się jego ojczyzną.
W 1973 roku w willi malarza zostało otwarte muzeum. Obecną ekspozycję podzielono na dwie części. Mieści się w dwóch salach na parterze i pokojach na piętrze. Zwiedzanie należy jednak rozpocząć już od holu, gdzie na filarze wypisane zostały słowa malarza Potrzebny tu jestem dla dobra naszego kraju. Po obejrzeniu całej wystawy zwiedzający przekonują się, że to nie były tylko słowa. Takie było jego życie.
Kolekcja na parterze nosi tytuł Julian Fałat – z paletą przez życie i obejmuje bardzo bogate zbiory. Możemy podziwiać obrazy, rzeźby, ukazujące członków rodziny, ale przede wszystkim dokumenty. Jest metryka chrztu, świadectwo gimnazjalne, dowód osobisty, paszport, książeczka oszczędnościowa, fragmenty rękopisu Pamiętników, fotografie, listy, są pisma informujące o przyznaniu odznaczeń i medali, dyplomy, katalogi wystaw, zaproszenia, pamiątki…
Na klatce schodowej można zobaczyć fotografie rodzinne. Są bracia malarza, jest żona Maria Luiza Comello i są dzieci: Helenka, Lucjan i najmłodszy Kazimierz.
Wystawa na piętrze zatytułowana jest Julian Fałat – malarz i kolekcjoner. W pokojach i na klatce schodowej zaprezentowane zostały prace malarskie, rysunki i grafiki artysty.
Cyklicznie, co roku, w weekend sąsiadujący z datą urodzin mistrza – 30 lipca – Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej organizuje Piknik Urodzinowy u Fałata. Ma on różne formy. Raz są to spotkania akwarelistów, którzy uczestniczą w plenerach malarskich dedykowanych Fałatowi. Malowniczy krajobraz, urok Beskidów i dobry klimat do dziś inspirują artystów wypowiadających się podobnie jak on – przez akwarele. Innym razem są to spotkania historyków sztuki i miłośników twórczości mistrza Fałata.
W tym roku Piknik odbędzie się w sobotę 2 sierpnia, a jego tematem przewodnim będą ludowe i etnograficzne zainteresowania Juliana Fałata i Ignacego Pieńkowskiego. Wyjątkowym gościem tego popołudnia w będzie Zbigniew Wałach z Istebnej (wnuk malarza i drzeworytnika Jana), wybitny muzyk, twórca tradycyjnych instrumentów ludowych oraz propagator kultury górali beskidzkich. Naszym słownym opowieściom towarzyszyć będzie jego muzyka.
Warto przyjechać do Bystrej, by zwiedzić muzeum… ale przede wszystkim, by bliżej poznać wybitnego polskiego artystę.
2 sierpnia 2025, godz. 16.00, Fałatówka, ul. Juliana Fałata 34, 43-360 Bystra. Wstęp wolny.
Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej
