czwartek, 29 lutego, 2024

50 na 50. Jubileusz 50-lecia Działu Sztuki Wydawniczej MNWr

50 lat temu w Muzeum Narodowym we Wrocławiu powstał Dział Sztuki Wydawniczej. To pierwsza i jak dotąd jedyna w Polsce muzealna kolekcja gromadząca w tak szerokim zakresie artefakty związane z procesem publikowania. Jubileuszowa wystawa „50 na 50” jest doskonałą okazją do zaprezentowania bogactwa i różnorodności jej zbiorów – książek, ilustracji, krojów pisma, makiet wydawniczych i innych unikatowych obiektów przynależących do świata książki, druku i pisma.

Kiedy w 1972 roku Teresa Odrowąż-Pieniążek, pierwsza kustoszka Działu Sztuki Wydawniczej MNWr, określiła sztukę wydawniczą jako zespolenie w jedną całość szaty graficznej i zdobnictwa z treścią książki i stworzenia z niej jednolitego dzieła sztuki, była to zupełna nowość. Do tej pory mówiło się o sztuce książki, książce artystycznej, książce pięknej, sztuce druku, projektowaniu graficznym… Dziś – 50 lat później – wiadomo, że treść pojęcia sztuki wydawniczej jest znacznie bardziej nieuchwytna, co najdobitniej pokazuje zróżnicowana kolekcja tego działu.

Druk ulotny (program teatralny): Alan Alexander Milne, Niezwykłe przygody Kubusia Puchatka, Kraków 1972. Opracowanie graficzne: Janusz Trzebiatowski. Fot. Arkadiusz Podstawka, Muzeum Narodowe we Wrocławiu
Projekt ilustracji do książki: Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz, Warszawa 1950. Autor: Tadeusz Gronowski. Fot. Arkadiusz Podstawka, Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Składają się na nią książki i czasopisma o wysokich walorach artystycznych i estetycznych, a także makiety wydawnicze i techniczne książek, oryginały ilustracji książkowych oraz szkice liternicze i projekty pism, wyjątkowo cenne cymelia czy przykłady unikatowych obiektów ze świata książki artystycznej.

„Z tego bogactwa na 50. wystawę w historii działu wybrałem 50 eksponatów – po jednym dla każdego roku – którym towarzyszy dodatkowo ponad 150 innych, uzupełniających obraz pięćdziesięciolecia tej kolekcji” – tłumaczy dr Jakub Maciej Łubocki, kurator ekspozycji. „Ułożone chronologicznie nie opowiadają jednak o samej sztuce i historii książki, dlatego dodatkowo poprzez ekspozycję prowadzi kilka ścieżek tematycznych. Są to tematy szczególnie zajmujące podczas zgłębiania bogactwa uniwersum publikacji. Te ścieżki to: historia książki, kroje pism, oprawy, projektowanie książek, książki dla najmłodszych i książki artystyczne”.

Ćwiekopis (tabliczka klinowa): etykieta na kosz (pisan-du-ba) z bilansami rozliczeniowymi (nikassum), Sumer (Girsu?), ok. 2030 p.n.e. Fot. Arkadiusz Podstawka, Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Widzowie zobaczą między innymi najstarszy obiekt w zbiorach Działu – sumeryjską tabliczkę z pismem klinowym powstałą przed ponad czterema tysiącami lat w Mezopotamii. Inne obiekty ważne dla historii książki w Polsce to reprint najstarszego znanego polskiego druku – kalendarza astronomicznego na 1474 rok – czy tekst Jana Długosza wydrukowany w 1511 roku przez Jana Hallera.

Leporello (rękopis nepalski w futerale): zbiór tekstów hinduistycznych, Nepal (prowincja Lumbini?), XVIII w. Fot. Arkadiusz Podstawka, Muzeum Narodowe we Wrocławiu
Książka: Jonathan Swift, Voyages de Gulliver, Paryż 1911. Ilustracje: J.-M. Breton. Fot. Arkadiusz Podstawka, Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Prezentowane będą pierwsze współczesne polskie kroje pisma o charakterze narodowym zaprojektowane w dwudziestoleciu międzywojennym. Antykwę Jeżyńskiego zobaczyć będzie można w jednej z niewielu książek zadrukowanych tym krojem w 1929 roku, zaś Antykwę Półtawskiego reprezentować będzie pierwsza publikacja złożona z jej wykorzystaniem w 1933 roku.

Od rękopisu, przez projekt graficzny i techniczny, aż do gotowej publikacji – pokazane zostaną wszystkie etapy powstawania książki. Będzie można zobaczyć projektowane przez uznanych artystów okładki, obwoluty i ilustracje. Na przykład ilustrację Tadeusza Gronowskiego do „Pana Tadeusza” z 1950 roku czy obwolutę ilustrowaną przez Waldemara Świerzego. Zaskoczy mnogość technik i rodzajów bogato zdobionych opraw – ręcznie malowanych i złoconych.

„Losy kolekcji Działu Sztuki Wydawniczej Muzeum Narodowego we Wrocławiu to istotny element dziejów tej instytucji” – mówi dr hab. Piotr Oszczanowski, dyrektor MNWr. „Utworzony 12 grudnia 1973 roku – równo 50 lat temu – spełnił pokładane w nim nadzieje. I chociaż nie uzyskał pierwotnie planowanej autonomii, i ostatecznie nie awansował do rangi odrębnego oddziału Muzeum Narodowego we Wrocławiu w formie Muzeum Sztuki Książki, to powiększał swoje zasoby w sposób doprawdy imponujący. Kolekcja ta wyróżnia się zarówno niezwykłą różnorodnością, jak i bogactwem, a nasza wystawa jest swoistym rodzajem hołdu złożonym tym, którzy tworzyli tę kolekcję, dbali o jej pomyślny rozwój i bardzo świadomie ją powiększali”.

12 grudnia 2023 – 31 marca 2024

Kurator: dr Jakub Maciej Łubocki

Magdalena Skrabek, Muzeum Narodowym we Wrocławiu

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

Pod naszym patronatem

Jarmark Wielkanocny w Szreniawie ̵...

Zwiedzający mogą liczyć na bogatą ofertę rękodzieła i wiele atrakcji związanych...

Wystawa „Prymityw” z Powiś...

Wystawa przybliża twórczość Leona Kudły – rzeźbiarza uznanego za jednego z najw...

Ogień. Opowieść o Janis Joplin –...

PRZEDSPRZEDAŻ - CENA  32,94 zł ! Powieść ukazuje burzliwe życie Janis Joplin...

„Prymityw” z Powiśla. Leon Kudła 1879-...

Zapraszamy na ostatnie oprowadzanie kuratorskie po wystawie „Prymityw” z Powiśl...

Wtorkowe spotkanie z zabytkiem

Muzeum Archeologiczne w Krakowie zaprasza na Wtorkowe spotkanie z zabytkiem. To...